Categories
Celfyddydau Pererindod

Camino Creadigol

Prosiect Celf

Camino Creadigol

Mae Cysylltiadau Hynafol yn cynnal pererindod arbrofol a chreadigol o Ferns i Dyddewi ym mis Mai 2022 – y Camino Creadigol. Bydd pedwar artist, pedwar aelod o’r gymuned, awdur taith a gwneuthurwr ffilmiau yn gwneud y daith wyth diwrnod ar droed o Ferns i Dyddewi gan ddechrau ar 1 Mai a gorffen ar 8 Mai. Bydd ffilm ddogfen yn adrodd hanes eu taith ac yn annog eraill i ddilyn yn ôl eu troed.

Yr artistiaid yw: Bonnie Boux, Kate Powell, Suzi MacGregor ac Ailsa Richardson

Mae’r prosiect yn partneru â Journeying, cwmni tywyswyr cerdded a phererindod Celtaidd yn Sir Benfro sy’n gweithio’n agos gyda’r Ymddiriedolaeth Pererindod Prydeinig ar ddatblygu’r llwybr pererinion newydd o Ferns i Dyddewi, sef prif waddol y Prosiect Cysylltiadau Hynafol a gaiff ei lansio’n swyddogol yn 2023.

Mae 2023 yn nodi 900fed pen-blwydd rhoi braint i Dyddewi gan y Pab Callixtus II, a ddatganodd fod dwy bererindod i Gadeirlan Tyddewi gyfystyr ag un daith i Rufain. Mae’n teimlo felly fel blwyddyn addas i lansio’r llwybr newydd!

Bydd y llwybr yn annog cysylltiadau cryfach rhwng y ddau ranbarth Celtaidd hyn, yn ogystal â denu ymwelwyr tramor mewn ffurf gynaliadwy o dwristiaeth drawsffiniol.

Mae Ymddiriedolaeth Pererindod Prydain (BPT) wedi creu rhestr bostio ar gyfer y rhai sydd â diddordeb mewn cael y wybodaeth ddiweddaraf am ddatblygiadau’r llwybr newydd hwn. Cliciwch ar y botwm isod i ymuno.

Y Daith

Bydd y bererindod yn cychwyn gyda dathliadau cymunedol a’r perfformiad cyntaf erioed o ddarn cerddoriaeth Geltaidd draddodiadol (sydd wedi’i gyfansoddi’n arbennig ar gyfer y digwyddiad). Dechrau Nadoligaidd teilwng i grŵp o bererinion ar eu taith. Yna bydd y pererinion yn gwneud eu ffordd i Rosslare trwy Oulart, Olygate ac Ynys Ein Harglwyddes lle byddan nhw’n mynd ar fferi i Abergwaun. Yn olaf, byddan nhw’n cerdded llwybr arfordir Sir Benfro a rhai llwybrau mewndirol. Byddan nhw’n cyrraedd pen eu taith, tref fechan Tyddewi, ddydd Sul 8 Mai lle byddan nhw’n cael croeso bendigedig. Bydd pyped anferth o Dewi Sant yn ymuno â’r pererinion ac yn arwain y teithwyr i dir Eglwys Gadeiriol Tyddewi gyda gorymdaith gôr arbennig. Golygfa wirioneddol ryfeddol! Arweinir y digwyddiad gan Small World Theatre. Bydd yr artistiaid yn cyflwyno perfformiad byrfyfyr i rannu hanes eu taith a’u profiadau ar hyd y daith.

Cyfryngau a Ffilm Ddogfen

Trwy gydol y daith, bydd profiadau’r pererinion yn ogystal â’r golygfeydd hyfryd, safleoedd treftadaeth a bywyd gwyllt yn cael eu dogfennu gan Llif: Flow, cwmni cyfryngau digidol o Ynys Mon. Bydd y ffotograffau a’r clipiau fideo yn cael eu defnyddio i hyrwyddo’r prosiect a chysyniad y llwybr pererinion newydd ar draws llwyfannau cyfryngau cymdeithasol ac mae ffilm ddogfen fer wedi’i chomisiynu er fel dull o hyrwyddo ac fel gwaddol.

Dilynwch y stori!

Dilynwch daith y pererinion ar ein tudalen Instagram a fydd yn cael ei diweddaru’n ddyddiol

Dyddiad: Mai 2022

Ariennir gan: Cysylltiadau Hynafol

Mewn Partneriaeth â: Journeying

Allbynnau’r Prosiect:
Perfformiadau gan artistiaid
Ffilm ddogfen
Cynnwys byr ar gyfer cyfryngau cymdeithasol a ffotograffau

Dysgwch fwy yn: www.journeying.co.uk

Categories
Celfyddydau

Linda Norris – what3sherds, Prosiect Archeoleg Dinasyddion

Comisiwn Celf

Linda Norris

Teilchion: Cyfystyron neu dermau cysylltiedig: talch, telchyn

Categori: Arteffact

Diffiniad: Unrhyw ddarn o grochenwaith neudarn o botyn neu lestr pridd arall wedi torri, sydd ag arwyddocâd archeolegol. Maen nhw’n rhan amhrisiadwy o’r cofnod archeolegol an eu bod mewn cyflwr da. Mae’r dadansoddiad o newidiadau cerameg a gofnodwyd mewn teilchion wedi dod yn un o’r technegau sylfaenol a ddefnyddir gan archeolegwyr wrth bennu cydrannau a chyfnodau i amseroedd a diwylliannau.
(Kipfer www.archaeologywordsmith.com 2020)

“Rwy’n arlunydd sy’n gweithio ar draws ffurfiau celf, gan symud o baentio i chwythu gwydr, o gastio i serameg yn fy ymchwiliadau i genius loci, neu ysbryd gwarchodol y dirwedd. Ar gyfer y Comisiwn Cysylltiadau Hynafol, mae gen i ddiddordeb mewn archwilio sut y galla i ddefnyddio archeoleg i ddatgelu ac astudio cysylltiadau dynol â lleoedd eraill, Iwerddon a’r Diaspora Celtaidd yn bennaf. Rydw i bob amser yn chwilio am bethau sy’n fy nghysylltu â’r dirwedd a’r bobl a oedd yn byw yma o’m blaen ac rwy’n cael fy nenu fwyfwy at ‘ddarganfyddiadau’ bach, sy’n aml yn cael eu hanwybyddu, sy’n adrodd straeon sydd heb eu datgelu o’r blaen ac sy’n fy nghysylltu i â’r dirwedd ac â phobl yr ardal.” – Linda Norris

Cysylltiadau gyda'r Gorffennol

“Yn ddiweddar bûm yn canolbwyntio ar deilchion cerameg rwyf wedi dod o hyd iddyn nhw yn fy ngardd ac ar draethau a gwelyau afon wrth i mi fynd am dro’n ddyddiol. Ymhell o swyn metelau gwerthfawr neu henebion enwog, mae teilchion yn adrodd hanesion domestig anhysbys ac yn ein cysylltu â’r bobl oedd yn byw yn ein cartrefi yn y gorffennol.

Ar gyfer y Comisiwn Cysylltiadau Hynafol rwy’n bwriadu cychwyn prosiect ‘archeoleg dinasyddion’ yng Ngogledd Sir Benfro a Gogledd Wexford yn Iwerddon, ac ymestyn i’r Diaspora Celtaidd. Byddaf yn gwahodd pobl i anfon talch y maen nhw wedi’i ddarganfod yn eu gardd, neu ar deithiau cerdded yn eu hardal leol. Byddaf yn cofnodi, yn ymchwilio ac yn archifo’r darganfyddiadau, ac yn eu hychwanegu at fap ar-lein sydd wedi’i greu ar gyfer y prosiect. Byddaf yn ymgynghori ag archeolegwyr ar y darganfyddiadau a gyflwynwyd rhag ofn bod unrhyw beth a gyflwynir o ddiddordeb archeolegol.”

Diasporas a Disgynyddion

“Fel rhan o’r prosiect hwn, rwyf hefyd yn gobeithio ymchwilio i bobl a ymfudodd o Sir Benfro a Wexford i’r Diaspora yn y 19eg ganrif gan geisio cysylltu â’u disgynyddion. Byddaf yn chwilio am ddarnau bach cerameg o’r lleoedd lle mae’r teuluoedd hynny bellach yn byw ac yn gofyn iddyn nhw anfon ffotograffau, a allai o bosibl ysbrydoli gweithiau celf newydd.

Bydd ffurf y gweithiau celf ffisegol terfynol yn cael eu datblygu mewn perthynas â’r deunydd a ddatgelir yn y broses ymchwil, ond – yn ychwanegol i’r map rhithiol – rwy’n rhagweld ail-greu rhai o’r teilchion mewn gwydr a fydd yn cael ei ymgorffori mewn gwaith celf newydd i’w arddangos ar ddiwedd y Prosiect Cysylltiadau Hynafol.”- Linda Norris

Dyddiad: Medi 2020 – Rhagfyr 2022

Dysgwch fwy ar:www.linda-norris.com

Categories
Archeoleg

Cloddfa Capel Sant Padrig

Prosiect Archeoleg

Cloddfa Capel Sant Padrig

Mae Capel Sant Padrig mewn twmpath tywodlyd, glaswelltog rhwng Llwybr Arfordir Sir Benfro a thraeth sy’n union i’r gogledd o faes parcio ym Morth Mawr, Tyddewi. Yn rhyfeddol o ychydig a wyddir am y capel cyn y cloddio diweddar.

Ym mis Ionawr 2014 cafodd y safle ei ddifrodi pan darodd cyfres o stormydd arfordir gorllewinol Prydain. Cloddiodd Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed a Phrifysgol Sheffield, gyda chefnogaeth ariannol gan Cadw a sefydliadau eraill, y rhan o’r safle a ddifrodwyd waethaf dros gyfanswm o wyth wythnos yn 2014, 2015 a 2016. Dengys y cloddiadau bod mynwent wedi bod yno ers diwedd yr wythfed ganrif OC a’i bod wedi dal i gael ei defnyddio tan yr unfed ganrif ar ddeg o leiaf. Codwyd capel o gerrig ar y safle yn y ddeuddegfed neu’r drydedd ganrif ar ddeg – a oedd yn adfail erbyn yr unfed ganrif ar bymtheg.

Mae tri thymor arall o gloddio yn digwydd fel rhan o’r prosiect Cysylltiadau Hynafol. Digwyddodd y cyntaf o’r rhain dros dair wythnos yn 2019, gyda dau dymor tair wythnos arall wedi’u cynllunio ar gyfer 2021. Yn ystod cyfnod cloddio 2019 cofnodwyd waliau sylfaen pen gorllewinol y capel cerrig, fe’u datgymalwyd yn ofalus ac fe storiwyd y cerrig yn ddiogel – bydd y sylfeini’n cael eu hail-adeiladu ar ôl cwblhau’r cloddio yn 2021. Bydd datgymalu’r sylfeini yn caniatáu cloddio’r beddau a’r dyddodion archeolegol o dan y capel yn ystod 2021. Y tu allan i’r capel, datgelodd cloddiad 2019 sawl claddedigaeth, a nifer ohonynt mewn beddau wedi’u leinio â cherrig, o’r enw beddau cist hir, gan gynnwys rhai â chroesau wedi’u crafu’n ysgafn ar y slabiau gorchudd yn nodi credoau Cristnogol y bobl a gladdwyd ar y safle.

Cyfranogiad y Gymuned

Mae aelodau o’r gymuned leol yn ogystal â gwirfoddolwyr o ymhellach i ffwrdd yn cymryd rhan yn y cloddio o dan oruchwyliaeth archeolegwyr proffesiynol. Y tu hwnt i ymgysylltu’n uniongyrchol â’r cyfranogwyr ar y cloddio, mae allgymorth cymunedol yn elfen bwysig o’r prosiect ac mae un aelod o staff wedi ymrwymo i gynnal teithiau tywys o gwmpas y gwaith cloddio i ymwelwyr. Rhagwelir y bydd 6000 o ymwelwyr yn cael eu tywys o amgylch y safle yn ystod pob tymor cloddio o dair wythnos.

I ddysgu mwy am ein cloddiadau ewch i:
www.youtube.com

Mae Ymddiriedolaeth Archeoleg Dyfed yn croesawu gwirfoddolwyr ar gyfer cloddiadau Capel St Padrig yn 2021. Yn sgil y niferoedd uchel sy’n awyddus i wirfoddoli ar safleoedd cloddio, bydd manylion ar sut i ddysgu mwy am y cyfle hwn yn cael eu hysbysebu pan fydd y dyddiadau wedi’u cadarnhau ar gyfer y cloddio.

Dyddiad: Gorffennaf 2019 – Mawrth 2022

Ariannwyd gan: Ariannwyd gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop trwy gronfa cydweithredol Iwerddon a Cadw

Mewn Partneriaeth gyda:
Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed, Prifysgol Sheffield, Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro

Allbynnau’r Prosiect:
Adroddiadau prosiect interim a therfynol. (Cliciwch i lawrlwytho)

‘Dyddiaduron cloddio’ o bob un o’r cyfnodau cloddio blynyddol
Darperir teithiau tywys yn ystod pob cyfnod cloddio
Sgyrsiau â grwpiau a chymdeithasau lleol a chenedlaethol
Eitemau byr ar newyddion a rhaglenni teledu

Dysgwch fwy ar:www.dyfedarchaeology.org.uk

Categories
Straeon

Hediad Shemi Wâd

Llên Gwerin

Hediad Shemi Wâd

Roedd James Wade, neu Shemi Wâd, yn dipyn o gymeriad a storïwr lleol, ac mae nifer o straeon gwerin o ogledd Sir Benfro yn arbennig naill ai’n ymwneud â’r gŵr lliwgar hwn, neu’n cael eu priodoli iddo. Roedd yn byw mewn bwthyn bach, gwyngalchog gyferbyn â Chapel Berachah ar Broom Street, Wdig (a ailenwyd yn Duke Street yn ddiweddarach). Roedd Shemi’n ennill ei damaid fel gweithiwr crwydrol: garddio i’r byddigions lleol, teithio o un fferm i’r llall i ladd moch a helpu gyda’r cynhaeaf. Ond roedd hefyd yn berchen ar gwch bach, ac fe dreuliai lawer o’i amser yn pysgota am benwaig Abergwaun i’w gwerthu er mwyn eu halltu a’u ffrïo, a physgod cregyn i’w gwerthu i bobl leol ac ymwelwyr yn ystod y tymor.

Shemi Wâd, Amgueddfa Werin Cymru

Bu farw ar 2 Ionawr 1897, wedi cyrraedd ei bedwar ugain oed. Mae ei garreg fedd yn Rhos-y-Caerau, Pencaer yn wynebu rhai o’i hoff fannau: Garn Fawr, Garn Fechan a Garn Folch. Roedd gan Shemi hefyd dipyn o enw fel poerwr baco gorau’r fro, felly pe bai unrhyw un yn ddigon dewr i amau ei straeon celwydd golau, roedd yn beth call sefyll mwy na chwe throedfedd oddi wrtho! Dyma un o’r hanesion hynny.

Stori Celwydd Golau

Un diwrnod braf o haf, roedd Shemi’n pysgota ar y Parrog gyda dwsin o fachau ac abwyd ar bob un i ddenu pysgod. Ar ôl prynhawn hir yn llygad yr haul yn aros am frathiad, teimlodd Shemi’n gysglyd, felly cymerodd gam neu ddau yn ôl, aeth i orwedd ar fryncyn glaswelltog, clymodd y llinynnau o amgylch ei bigwrn de ac o fewn eiliadau, roedd yn cysgu’n drwm. Roedd Shemi’n cysgu mor drwm fel na sylwodd ar y llanw’n cilio, gan adael yr holl abwyd ar ei linynnau pysgota yn y golwg.

Mewn dim o dro, dyma haid o wylanod yn glanio a llowcio’r abwyd i gyd. Ar ôl ychydig eiliadau dyma chwyrnu Shemi’n tarfu arnynt, ac i fyny i’r awyr â nhw, gan hedfan dros Fae Ceredigion a llusgo Shemi y tu ôl iddynt, ac yntau’n dal mewn trwmgwsg. Hedfanodd y gwylanod yr holl ffordd i Iwerddon, gan lanio o’r diwedd ym Mharc Phoenix, Dulyn. Cafodd Shemi gymaint o ergyd pan darodd y ddaear nes iddo ddeffro o’r diwedd. Wedi dychryn, rhyddhaodd ei hun o’r llinynnau pysgota a baglodd hwnt ac yma yn ceisio deall lle’r oedd y lle dierth yma. Sylweddolodd cyn hir ei fod yn Iwerddon, ond gan ei bod yn nosi ac yntau’n adnabod neb, aeth i chwilio am loches am y nos. Ar gyrion y parc gwelodd res o ganonau. Un bach o gorff oedd Shemi, ac felly dringodd i mewn i faril un o’r gynnau mawr, a chyn pen dim syrthiodd i gysgu.

Ond yn ddiarwybod i Shemi druan, roedd yn arfer gan y fyddin danio salíwt o’r canon bob bore. Ac felly, â Shemi’n dal i gysgu’n drwm, fe’i saethwyd yn ddiseremoni allan o’r baril a thros Fôr Iwerddon. Drwy drugaredd, glaniodd ar laswellt meddal Pencw, yn agos at ei gartref yn Wdig.

Taerai Shemi hyd y diwedd fod holl fanylion y stori’n wir…a thaerai pawb a glywodd y stori eu bod yn ei gredu…oni bai eu bod yn sefyll fwy na chwe throedfedd oddi wrtho!

Ffynonellau:

The Story of the best tobbacco spitter around, County Echo Reporter, 13 Rhagfyr 2017

Tall Tale from Goodwick (8.4), Pembrokeshire Folk Tales gan Brian John

Categories
Celfyddydau

John Sunderland

Comisiwn Celf

John Sunderland

“Dros y tair degawd diwethaf, rwyf wedi dilyn gyrfaoedd ochr yn ochr ac wedi’u cydblethu ym mydoedd celf weledol ac archeoleg. Trwy hyn, rwyf wedi datblygu ymarfer trawsddisgyblaethol sydd wedi’i lywio gan ymchwil ym meysydd daearyddiaeth, archeoleg gyfoes a chelf. Rwy’n un o sefydlwyr The Praxis Collective, sy’n grŵp rhyngwladol o artistiaid ac ymarferwyr trawsddisgyblaethol sy’n chwilio am ffyrdd newydd o fynd i’r afael â materion cyfoes trwy theori gadarn ei sail a chydweithio rhwng celf a gwyddoniaeth.Ar hyn o bryd, mae fy ngwaith yn ymwneud â mapio dwfn ac amser dwfn yr Anthroposen er mwyn tyrchu i’r gorffennol, a hynny yn y presennol a gyda golwg i’r dyfodol.” John Sunderland

Cwestiynau ynghylch y Da a’r Drwg

'The Shooting Hut' (Site 1, Visit 9) o brosiect 'Touching Darkness' (2019)

“Yn fy nhyb i, cynnyrch yr Oes Oleuedig, gyda’i holl gymhlethdodau o ran gwladychiaeth a meddiannu diwylliannol, yw archeoleg, sef y ddisgyblaeth o astudio’r gorffennol materol. Mae wedi datblygu yn ymchwiliad ar sail tystiolaeth fanwl i fateroldeb mewn amryfal ffurfiau (ecolegol a diwylliannol) ac yn amrywio o’r microsgopig i’r dirwedd fyd-eang sydd mor newidiol.

Yng nghyd-destun y prosiect hwn, rwy’n fy nghael fy hun yn ystyried fod yr athroniaethau a’r methodolegau fel petaent yn groes i’r hyn a fyddai wedi bod yn athroniaethau neu’n ddiwinyddiaeth gyffredinol y cyfnod y mae archeolegwyr ac ymchwilwyr Cysylltiadau Hynafol yn ymchwilio iddynt. Mae’r gwahaniaeth hwn yn ddifyr pan fyddwn yn ystyried symudiad, yn ogystal â’r hyn sy’n gysegredig, o ran y modd y gallai rhywun yn y cyfnod canoloesol fod wedi ymateb i rywbeth hen neu anarferol o fewn y dirwedd. Does dim modd i ni wybod beth oedd ar feddyliau ein cyndeidiau mewn gwirionedd, ond yn hytrach na dehongli deunyddiau a lleoedd o ran dosbarthiadau ac arwyddocâd tystiolaeth, mae’n bosib iawn y byddai naratifau wedi troi i gyfeiriad y goruwchnaturiol neu’r cysegredig; at gwestiynau ynghylch y da a’r drwg, arwyddion neu argoelion. Gallai eitemau neu ddeunyddiau fod wedi ennyn ofn neu barch oedd yn ymylu ar yr ecstatig.

Ar Drywydd yr Annaearol

“Gan ystyried hyn oll, byddaf yn mynd ar bererindod gyfoes rhwng cloddfeydd archeolegol Tyddewi a Ferns. Er mwyn dynwared y profiad canoloesol o deithio ar y tir, byddaf yn beicio ac yn cerdded, gan fod beicio yn golygu teithio ar gyflymder tebyg i geffyl neu geffyl a chert. Diben y daith yw ymdrwytho yn y dirwedd wrth chwilio am yr annaearol, y goruwchnaturiol a’r cysegredig. Bydd yn cychwyn ac yn gorffen wrth i mi gloddio’n ffisegol ar y ddau safle (fel archeolegydd). 

Gan ddefnyddio meddylfryd canoloesol dychmygol fel byd mewnol, byddaf wedyn yn taflunio hyn ar y dirwedd allanol trwy ffotograffau, mapio, darlunio ac ysgrifennu. Byddaf hefyd yn casglu eitemau diddorol o’r cloddfeydd ac yn ystod y daith. Bydd rhai o’r rhain yn cael eu haddasu a’u gosod mewn creirfa o waith llaw. Bydd darn canolog yr ymarfer hwn yn ffotograffig. Er mwyn dwyn awyrgylchoedd y meddylfryd canoloesol i gof, byddaf yn defnyddio camera twll pin mawr gyda negatifau du a gwyn 5”x4”.

Y bwriad yw creu naratif gweledol ac ysgrifenedig ar gyfer y daith hon; nid ymgymryd â’r daith fel perfformiad, ond defnyddio egwyddorion mapio dwfn i archwilio llwybr, yn hytrach na lle.” – John Sunderland

Dyddiad: Medi 2020 – Rhagfyr 2022

Allbwn y Prosiect: Ffotograffau a chreirfa o waith llaw

Dysgwch fwy: www.johnsunderland.com

Categories
Celfyddydau

Artistiaid Preswyl

Prosiect Celfyddydau

Artistiaid Preswyl

Mae Cysylltiadau Hynafol wedi penodi dau Artist Preswyl a fydd yn archwilio’r gorffennol a rennir rhwng Gogledd Wexford a Gogledd Sir Benfro gan weithio ochr yn ochr â’r archeolegwyr a’r haneswyr dan gontract yn ogystal â chymunedau lleol.

Bydd yr artistiaid yn cynhyrchu gweithiau celf newydd dros y ddwy flynedd nesaf, wedi’u hysbrydoli gan gloddio archeolegol, arolygon geoffisegol a chwedlau cymunedol yn Sir Benfro a Wexford; gan arddangos y gwaith terfynol yn gyhoeddus yn y ddau le yng Ngwanwyn/Haf 2022.

Fern Thomas

Yr artist a ddewiswyd ar gyfer Sir Benfro yw Fern Thomas; mae hi wedi’i lleoli yn Abertawe ac mae ganddi gryn brofiad o weithio gyda chymunedau. Bwriad Fern yw creu gorsaf radio a chyfres o 16 podlediad sy’n dilyn datblygiad y prosiect Cysylltiadau Hynafol. Bydd yr orsaf radio yn cael ei darlledu o ynys ffuglennol YNYS ym Môr Iwerddon: “Lle a rennir, er mwyn i ddiwylliant, hanes, breuddwydion, barddoniaeth a chaneuon o bob cyfnod gyd-fyw ochr yn ochr.”

Disgrifia Fern hyn fel:

“Ynys lle gall Dewi Sant eistedd ochr yn ochr â’r tri dyn ifanc o Wexford yn eu canŵ benthyg; lle mae tân bryngaer Boia neu’r môr-forynion oddi ar Borth y Rhaw yr un mor bresennol â’r tywod sy’n erydu ym Mhorth Mawr. Man lle mae’r gorffennol a’r dyfodol yn cyd-gwrdd”.

David Begley

Yr artist a ddewiswyd ar gyfer Wexford yw David Begley, sy’n arlunydd amlgyfrwng profiadol.

Meddai David:

“Meddyliwch: cyn i Aeddan Sant gyrraedd, ac yna’r Normaniaid yn ddiweddarach, beth ddenodd pobl yr hen oesoedd i Ferns yn y lle cyntaf? [Wexford] Ai ar hap wnaeth aradr Tom Breen ddatgelu’r crair cyntaf yn Clone a’n harweiniodd ni i brocio tyllau yn y dywarchen a dyfalu? Pwy blanodd yr hedyn cyntaf? Beth wnaeth i’r llwyth cyntaf fwrw’u gwreiddiau yma, gan adael siarcol a serameg ar eu hôl?”

Bydd David yn gwneud rhaglen ddogfen fideo ar hanes ffermio yn Fearna, yn hyrwyddo prosiect celfyddydau gweledol, adrodd straeon a garddio 12 wythnos gydag Ysgol Genedlaethol St Edan’s, Ferns ac yn cynhyrchu swmp newydd o waith ym maes lluniadu, argraffu, paentio, cerameg ac ysgrifennu.

Y gobaith hefyd yw y bydd y ddau artist yn dod o hyd i ffyrdd o gyd-weithio a dysgu o deithiau ei gilydd.

Dyddiad: Gorffennaf 2020 – Gorffennaf 2022

Ariannwyd gan: Cysylltiadau Hynafol a chynllun Wexford Percent for Art