Categories
Newyddion

Bedwyr Williams wedi’i ddewis ar gyfer prosiect celf gyhoeddus trawsffiniol

Yn dilyn yr ymgynghoriad cymunedol, mae’n bleser gan Gysylltiadau Hynafol gyhoeddi bod yr artist Bedwyr Williams mewn cydweithrediad â’r Contemporary Art Society wedi’i dewis i greu’r darn newydd o gelf gyhoeddus o’r enw ‘Gwnewch y Pethau Bychain’, fydd yn cysylltu Tyddewi â Ferns, Wexford.

Mae Bedwyr, sy’n byw yng Nghaernarfon, Gogledd Cymru, wedi cynnig creu cyfres o gychod gwenyn anferth, tri ar dir Eglwys Gadeiriol Tyddewi a thri yn Ferns (lleoliad i’w benderfynu). Bydd y strwythurau hardd hyn yn cael eu modelu ar gychod gwenyn traddodiadol, ac er y byddant yn llawer mwy na chychod gwenyn arferol, byddant yn gychod gwenyn go iawn ac yn gartref i heidiau o wenyn. Mae’r artist wedi cynnig y bydd y cymunedau ym mhob lleoliad yn gofalu am y gwenyn ac yn cymharu blas unigryw’r mêl a gynhyrchir gyda’u cymdogion ar draws Môr Iwerddon trwy ymweliadau cyfnewid.

Penderfynwyd dewis Bedwyr o’r rhestr fer o bum artist, gan banel trawsffiniol o arbenigwyr, a gytunodd yn unfrydol bod cynnig Bedwyr yn pontio traddodiadau hynafol â phryderon modern am yr amgylchedd a bioamrywiaeth yn ogystal â thynnu sylw at stori’r cyfeillgarwch rhwng Dewi Sant ac Aeddan Sant. Yn ôl y chwedl, cafodd Aeddan Sant ei fentora gan Dewi Sant, a roddodd wenyn iddo’n rhodd cyn i Aeddan ddychwelyd i Iwerddon i sefydlu’r fynachlog yn Ferns.

Cynnig Bedwyr oedd y ffefryn cyffredinol gyda’r cymunedau hefyd pan gafodd y sgorau eu cyfri, gyda phleidleisiwr o Sir Benfro’n dweud “Rwy’n hoffi’r ffaith bod hwn yn gerflun “byw”, ac y bydd yn gartref i heidiau o wenyn go iawn. Bydd hyn yn darparu pryfed peillio mawr eu hangen yn y ddwy gymuned ac yn parhau â’r traddodiad hynafol o gadw gwenyn ”. A phleidleisiwr o Wexford yn dweud “Mae’r prosiect hwn mor syml, rwy’n hoff iawn o’r syniad o’r gwenyn yn casglu’r paill i ddod ag ef yn ôl i’r cwch gwenyn a chael ei droi’n fêl hyfryd. Byddai’n syniad gwych a byddai’n helpu i warchod a diogelu ein hamgylchedd ”.

Meddai Bedwyr:

“Mae gen i ddiddordeb mewn gwrthrychau sy’n gwahodd cymunedau i ddod yn gyfranogwyr gweithredol er mwyn gwneud y gwaith celf yn gyflawn. Rydw i am i bobl gymryd rhan lawn yn y gwaith celf, gan wneud y pethau bychain er mwyn dod â’r gwaith celf yn fyw, ac anghofio’u hunain a’u gofidiau beunyddiol am ychydig oriau. Geiriau olaf Dewi Sant oedd “Gwnewch y pethau bychain. ” Mae’r ethos hwn wedi arwain datblygiad fy nghynnig sydd wedi’i seilio ar stori Dewi Sant a Aeddan Sant ac wedi’i drwytho yn hanes a hud a lledrith y ddau leoliad cyysylltiedig yma”.

Bydd Bedwyr nawr yn ymgysylltu â’r cymunedau yn y ddau ranbarth er mwyn ystyried yn fanwl sut i drosi’r cysyniad rhyfeddol hwn yn fenter ymarferol lwyddiannus.

Categories
Newyddion

Cloddiad yng Nghapel Sant Padrig, Porth Mawr yn datgelu gwrthrychau diddorol

Mae’r cloddiad archeolegol yng Nghapel Sant Padrig, Porth Mawr, Tyddewi bellach ar Ddiwrnod 24. Mae tîm Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed a gwirfoddolwyr wedi gweithio’n galed iawn i gloddio’r safle datgelu straeon y bobl sydd wedi’u claddu yma. Pwy oedden nhw ac o ble roedden nhw’n dod?

Mae dros gant o sgerbydau wedi’u canfod, a llawer ohonyn nhw’n fabanod. Yn ogystal, canfyddwyd pin corn gyda rhwd aloi copr arno a rhan o freichled siâl yn ogystal â ffwrnais glai, a ddarganfuwyd wrth ochr wal y capel, ac a allai fod wedi’i ddefnyddio i doddi metel. Mae’r tîm hefyd wedi dod o hyd i fwrdd chwarae gemau posib gyda phatrwm sgwariau ar y gornel dde uchaf, a oedd wedi’i osod ar ben bedd cist.

Mae dyddio radiocarbon wedi dangos bod y fynwent yn cael ei defnyddio o’r 6ed ganrif hyd yr 11eg ganrif O.C. Mae dadansoddiad o’r sgerbydau ym Mhrifysgol Sheffield wedi datgelu poblogaeth gymysg o ddynion, menywod a phlant o bob oed. Mae’r beddau’n gorwedd i’r dwyrain/gorllewin gyda’r pen i’r gorllewin. Yn unol â’r traddodiad claddu Cristnogol, nid oedd unrhyw eiddo wedi’i gladdu gyda’r cyrff. Roedd rhai o’r sgerbydau mewn cistiau – beddau wedi’u leinio a’u capio â slabiau cerrig, traddodiad claddu a oedd yn gyffredin ledled gorllewin Prydain yn y cyfnod canoloesol cynnar. Nodwyd defod gladdu unigryw hefyd: claddedigaethau plant gyda cherrig mân cwarts gwyn wedi’u gosod ar ben y cistiau.

Mae’r cloddiad yn parhau tan 16eg o Orffennaf, mae croeso i ymwelwyr a chynhelir teithiau rhad ac am ddim bob dydd.

Categories
Newyddion

Y gymuned yn cyfrannu at ddyluniad murlun newydd ar gyfer Theatr Gwaun

Cychwynnodd prosiect murlun Theatr Gwaun yr wythnos hon gyda nifer o ddiwrnodau o ymgysylltu â’r gymuned yn y Theatr gyda’r artist dethol, Grant Radford o Accent London. Cymerodd tair ysgol ran yn y gweithdai, Ysgol Wdig, Ysgol Bro Gwaun ac Ysgol Glannau Gwaun, a chynhaliwyd nifer o sesiynau ymgynghori gyda gwirfoddolwyr ac aelodau’r cyhoedd.

Dros yr wythnosau nesaf, bydd Grant yn datblygu dyluniad drafft ar gyfer murlun atyniadol sy’n dathlu’r straeon a’r cysylltiadau hynafol rhwng Abergwaun a Wexford gan adlewyrchu hanfod hunaniaeth y dref a rhan Theatr Gwaun fel ei chanolfan ddiwylliannol. Caiff y murlun ei gwblhau ddiwedd yr haf neu ddechrau’r Hydref.

Categories
Newyddion

Opera The Little Things – mae’r gân gyntaf wedi’i rhyddhau!

Mae Cysylltiadau Hynafol yn hynod o falch o’r datblygiadau diweddaraf yn un o’n prosiectau cymunedol sy’n cael ei arwain gan Leisiau Pentref Llangwm – “The Little Things – A Musical Journey” sy’n dweud hanes y berthynas rhwng Dewi Sant ac Aeddan Sant. Mae’r opera gymunedol hon yn brosiect trawsffiniol uchelgeisiol mewn cydweithrediad â Chôr Ferns, gyda pherfformiadau wedi’u cynllunio yn y Tŷ Opera Cenedlaethol, Wexford a Chadeirlan Tyddewi ym mis Gorffennaf 2022. Mae ‘Non’s Storm’ yn cael ei pherfformio gan Emma Evans. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Sam Howley, ac mae’r geiriau gan Peter George. Bydd y fideo nesaf yn ddeuawd rhwng Dewi Sant ac Aeddan Sant, a’r trydydd darn yn cynnwys y cast a’r corws cyfan. Cadwch lygad!

Categories
Newyddion

Murlun Newydd i Theatr Gwaun, Abergwaun!

Mae murlun newydd cyffrous ar y gweill ar gyfer wal allanol Theatr Gwaun eleni! Dewiswyd Grant Radford o Accent London, sy’n wreiddiol o Bort Talbot, gan banel yn cynnwys cynrychiolwyr Theatr Gwaun, Cyngor Tref Abergwaun, Cymdeithas Gelf Abergwaun a Chysylltiadau Hynafol. Bydd Grant yn gweithio gyda chymuned ac ysgolion Abergwaun i ddatblygu murlun bywiog yn dathlu’r straeon a’r cysylltiadau hynafol sy’n cysylltu Abergwaun a Wexford tra’n adlewyrchu hanfod hunaniaeth y dref a rôl Theatr Gwaun fel ei chanolbwynt diwylliannol.

Roedd y panel wrth eu bodd â’r ymateb i’r alwad agored am artistiaid i greu’r murlun newydd hwn. Gwnaeth llawer o artistiaid talentog gyda syniadau gwych gais am y comisiwn, gan wneud hon yn broses gystadleuol a thrylwyr. Rhoddodd profiad profedig Grant, ei arddull amryddawn a’i syniadau ar gyfer ymgynghori cymunedol hyder i’r panel. Rydym yn aros yn eiddgar i weld beth fydd yn ymddangos.

Y camau nesaf fydd rhaglen ymgysylltu ag ysgolion a’r gymuned yn y Gwanwyn a chytunwyd ac fe gytunir ar y dyluniad terfynol yn yr Haf. Caiff y murlun ei gwblhau ddiwedd yr haf neu ddechrau’r Hydref.